PODSTAWY MALOWANIA 3. Walor

Czym jest walor w sztuce?

Walor najprościej można określić jako światło i cień. Określa on jak jasne lub ciemne coś jest, czyli ilość światła i cienia w naszym obrazie.

Walor jest zazwyczaj reprezentowany na skali 1 do 10. Żadnych kolorów czy nasycenia, tylko szarości.

Walor może być względny, czyli kiedy odcień obiektu jest inny niż może się nam wydawać, w zależności od wartości która go otacza.
Zaprezentuję to na obrazku iluzji gdzie kwadrat A i B wydają się być w dwóch kompletnie różnych odcieniach szarości. Tak naprawdę te dwa kwadraty są dokładnie w tym samym odcieniu. Dzieje się tak ponieważ kwadrat A otaczają dużo jaśniejsze kwadraty, co sprawia, że w stosunku do nich jest ciemny, natomiast kwadrat B znajduje się wśród ciemnego otoczenia, przez co wygląda na dużo jaśniejszy.

Walor jest ważniejszy niż kolor.

Czerń i biel ważniejsze niż kolor? Tak! Możemy to zaobserwować chociażby na czarno-białych zdjęciach. Dzięki walorom możemy pokazać kształty światła i cienia które widzimy w rzeczywistości, nie potrzebujemy do tego kolorów. Aranżacja tego światła i cienia pokazuje nam jak ciemny jest jeden walor w porównaniu do innego i jak jasny jest jeden walor w porównaniu do drugiego.

Widzenie rożnych walorów pozwala nam widzieć obiekty i ich atrybuty. Nawet jeśli scena jest rozmazana, dzięki walorom możemy rozpoznać dany obiekt.

Walor jest tak ważny, ponieważ nie musimy dostrzegać szczegółów, żeby wiedzieć na jaki obiekt patrzymy. W rzeczywistości ludzie nie widzą świata szczegółowo tylko poprzez większe obiekty, a szczegóły dostrzegają później.
Dlatego też obiekty czy ludzie są rozpoznawalni nie przez szczegóły, ale przez kształty które tworzą światło i cień – ułożenie tych kształtów pozwala nam rozpoznać daną rzecz.

Chodzi tutaj związek jednego waloru z drugim. Jeśli któryś walor jest zły, obraz staje się nieczytelny i traci sens.

Walor w praktyce

Skoro wiemy już, że dzięki walorowi obiekty stają się dla nas zrozumiałe, możemy sprawdzić to na naszej pracy.

Podczas tworzenia ilustracji dobrze jest co jakiś czas przełączać obraz na skalę szarości, żeby sprawdzić walor bez rozpraszania się kolorem i nasyceniem. Podobne wartości światła i cienia można również zgrupować tworząc większe grupy prostszych kształtów. Im mniej takich kształtów się utworzy, tym lepiej obraz będzie czytany, czyli będzie korzystniejszy dla całej kompozycji.

Możemy to zrobić np. w Photoshopie (Photoshop: Filtry – Galeria Filtrów – Wycinanka). Po takim zabiegu obraz powinien nadal mieć widoczne plany, a obiekty powinny być zrozumiałe.
na tym przykładzie czarownicy możemy zaobserwować główną ciemną postać na pierwszym planie, drugi jaśniejszy szary plan i trzeci najjaśniejszy, najmniej kontrastowy. Dzięki temu, że walor jest poprawny nasz obraz nawet w dużym pomniejszeniu jest czytelny.

Błędem będzie, jeśli w naszej pracy umieścimy za dużo światła w ciemnych obszarach i za dużo ciemności w jasnych. Popatrzmy na przykład poniżej:

Tutaj, w oryginale, za dużo się dzieje. W tle widać mocną fakturę księżyca, drzewa są mocniej zaznaczone a sukienka czarownicy ma dużo jasnych refleksów. Taki obrazek męczy oczy, za dużo się w nim dzieje. Nie ma dobrego dobrania światła i cienia czyli naszego waloru. Wszystko jest równie wyraziste, mocne i kontrastowe.

Jeśli walor jest poprawny, obraz będzie czytelny mimo użycia najbardziej dziwnych połączeń kolorów.

Używanie waloru można porównać do muzyki. Gdy mamy melodię która cały czas jest jednostajnie głośna, mocna i szybka – męczy nas. Ale kiedy wprowadzimy do niej momenty subtelniejsze lub wolniejsze tempo staje się ciekawsza i milsza w odbiorze. Tak samo jest z malowaniem, gdy używamy tylko i wyłącznie mocnych i kontrastowych wartości światła i cienia obrazek może stać się zbyt przytłaczający. Trzeba wiedzieć kiedy i gdzie dodać trochę subtelności aby dłużej zatrzymać oko odbiorcy

Modyfikacja skali waloru

Czasami medium którym tworzymy naszą pracę (np. twardy ołówek) nie pozwala nam na dodanie bardzo ciemnego cienia. W takim wypadku (lub jeśli po prostu mamy taką ochotę 😉 ) możemy zmodyfikować naszą skalę waloru.

W tym celu poruszamy się w naszej środkowej skali, dzięki czemu całość będzie nadal czytelna i estetyczna. Jeśli chcemy uzyskać mocno kontrastowy efekt wtedy wybieramy ze skali wartości pierwsze i ostatnie, pomijając wszystkie pomiędzy.

Oczywiście modyfikacje możemy wprowadzać na dowolnie, np. wybierając światła 1-5 i cienie tylko 9-10. W takim wypadku cienie będą bardzo mocne a najwięcej uwagi będą skupiały szczegóły w jasnych elementach.

Za przykład może posłużyć tutaj… księżyc. Widzimy na nim totalną czerń, delikatną szarość w przejściu oraz dużo szczegółów (duża skala jasności) w części oświetlonej. Nie musimy mieć szczegółów ciemnej strony, żeby wiedzieć na co patrzymy. Jasna strona daje nam mnóstwo informacji o obiekcie, a przejście z ciemnych obszarów do jasnych pokazuje nam jaka to bryła.

Pamiętaj jednak, żeby dobierać odpowiednie wartości waloru, tak, aby obraz był czytelny. Im mniejszy zakres na skali tym obrazek staje się coraz bardziej nieciekawy – zbyt mdły, płaski lub z drugiej strony za bardzo kontrastowy i bez szczegółów (im więcej środkowych odcieni waloru tym więcej szczegółów).

Najjaśniejszy cień jest ciemniejszy, niż najciemniejsze światło.

Inne tematy:

Ilustracja

Kolorowanka “Czarna Dama”

Jeśli masz ochotę na mały relaks z kolorowanką albo chcesz pokolorować Czarną Damę na swój sposób, zapraszam do pobrania pliku z kolorowanką “Czarnej Damy”. Możesz

Więcej »

Projekt Postacie z polskich legend

Zrealizowano w ramach programu stypendialnego Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego – Kultura w sieci