PODSTAWY MALOWANIA 2. Kompozycja

kompozycja w obrazach i sztuce

Czym jest kompozycja?

Na sam początek: czym jest kompozycja?
Kompozycja to aranżowanie elementów, kształtów, kolorów, faktur, proporcji na naszej pracy w przyjemny, harmonijny i łatwy do odczytania sposób. Jeśli kompozycja jest zrobiona dobrze, potrafi prowadzić oko odbiorcy przez najważniejsze elementy dzieła. Ważnym aspektem kompozycji jest również to jakie dane dzieło ma budzić w odbiorcy uczucie, nastrój i jakie elementy i w jaki sposób mogę umieścić aby uzyskać pożądany efekt. Dzięki odpowiedniej kompozycji możemy wzbudzić w odbiorcy np. uczucie porządku, chaosu, dynamiki, spokoju czy niepokoju.

Wyróżniamy trzy główne etapy kompozycji.

  1. Punkt ogniskowy
  2. Budowa
  3. Balans

1. Punk ogniskowy

Punkt ogniskowy to element który jako pierwszy przyciąga uwagę w kompozycji i jest ważniejszy w porównaniu z innymi obiektami. Błędem jest gdy tego punktu w ogóle nie ma lub wręcz przeciwnie – ogniskowych jest zbyt wiele.

Przykład obrazu bez punktu ogniskowego oraz z jego dodaniem w postaci jeźdźca na koniu (dodatkowo kontrastującym walorem i w ubraniu mocno wyróżniającym się pośród innych kolorów):

Bez punktu ogniskowego nasz wzrok “ślizga się” po obrazie nie mając punktu zaczepienia. Gdy dodamy punk ogniskowy, automatycznie przyciągnie on nasz wzrok i naprowadzi na historię zawartą w obrazie.

Naturalne elementy tworzące punkty ogniskowe:

  • wysoki kontrast
  • nasycenie
  • ostrość
  • ruch
  • twarze/figury
</br>

Dodatkową pomocą w wyznaczeniu punku ogniskowego mogą być:

  • linie pomocnicze
  • obramowanie (wineita)
  • motywy geometryczne

2. Budowa

Budowa to organizacja elementów opartych na danej regule. Brzmi skompilowanie, ale jest to chyba najbardziej znany element kompozycji – każdy na pewno słyszał kiedyś o regule trójpodziału, czy złotym podziale (ciąg Fibonacciego).

Reguły wchodzące w budowe kompozycji:

  • Reguła trójpodziału
  • Złoty podział (ciąg Fibonacciego)
  • Piramida
  • Symetria
  • Pełna klatka
<br></br>

Reguła Trójpodziału

Najpopularniejsza reguła trójpodziału polega na podzieleniu naszego obrazu na trzy, czyli na 9 równych części i umieszczeniu najważniejszego elementu w miejscu przecinania się jednej z tych części.

Złoty podział

Złoty podział zwany też boską proporcją jest matematycznym podziałem odcinka na dwie części tak, by stosunek długości dłuższej (A) z nich do krótszej (B) był taki sam jak całego odcinka (A+B) do części dłuższej (A).

Kompozycja ta jest również stosowana w taki sam sposób, jak wcześniej wspomniała „metoda trójpodziału”.
Złoty podział jest uważany za jeden z najlepszych sposobów projektowania. Mówi się , że najpiękniejszą kompozycję można narysować stosując złoty podział, są one bardziej harmonijne i piękniejsze. Dlatego często proporcja ta występuje wokół nas; np. proporcjonalne wymiary książek, design sprzętów domowych, a także w postrzeganiu sekcji rytmicznej w muzyce. Proporcjonalność złotego podziału widoczna jest także w elementach przyrody, natura sama tworzy takie kompozycje np. w ułożeniu gałęzi, płatkach kwiatów, rogach zwierząt czy huraganach widocznych z kosmosu.

Źródło: https://ciekawe.org/2016/06/18/geometria-roslin-ciag-fibonacciego-w-przyrodzie/


Piramida

Kompozycja ta opiera się na trójkącie w którym zamknięta jest główna figura, obiekt lub ich grupa.


Sposób w jaki przedstawimy trójkąt również ma znaczenie: Trójkąt skierowany w górę może reprezentować stabilność, mocną podstawę (zakorzeniony, mocno stoi). Trójkąt taki może również reprezentować wzniesienie do świata duchowego. Natomiast trójkąt skierowany w dół może oznaczać zejście do świata fizycznego.
Poprzez efekt trójkąta kierujemy oczy do wewnątrz i do góry w kierunku centralnego obiektu. Ma to również wpływ na podświadome uniesienie centralnego obiektu i nadanie mu poczucia wielkiego znaczenia.

Symetria

Jest to jedna z łatwiejszych kompozycji gdzie dwie strony naszej pracy są jakby swoimi lustrzanymi odbiciami. Symetryczna jest szeroko stosowana w portrecie i architekturze, ponieważ jest bardzo stabilna, trwała i spokojna – dodaje wrażenia potęgi i ważności przedstawionego obiektu. Uwaga jest automatycznie skupiana na tym, co znajduje się w środku kadru. Uważajmy jednak z nadużywaniem tej kompozycji, bo czasami może być jednak nudna.

Symetria jest również wykorzystywana jako element zrównoważenia kompozycji, więcej o tym poniżej.

3. Równowaga

Każdy element, który zawrzesz w kompozycji, będzie miał wizualną wagę. Większe obiekty, które zajmują więcej przestrzeni obrazowej, będą „cięższe”, podczas gdy mniejsze obiekty będą „lżejsze”. Kompozycje powinny być zrównoważone w oparciu o wizualną wagę elementów na płaszczyźnie obrazu (wizualnie „cięższe” elementy będą musiały zostać zrównoważone przez negatywną przestrzeń i „lżejsze” elementy).

Wszyscy mamy własne wrodzone poczucie równowagi wizualnej. Sposób, w jaki projektujemy ogrody, układamy meble w domu lub komponujemy dzieła sztuki, ujawnia nasze odczucia dotyczące równowagi wizualnej. Wszyscy ludzie mają podobne odczucia co do tego, co sprawia, że ​​dzieło sztuki jest zrównoważone lub niezrównoważone, (oczywiście z niewielkimi, osobistymi zmianami).

Jeśli po jednej stronie obrazu mamy bardzo jasny punkt, a po drugiej nic o co “zahaczyłoby” nasze oko, jest to kompozycja ze złym balansem.

Jeśli chodzi o równowagę symetryczną, o niej pisałam wcześniej, natomiast równowaga asymetryczna jest bardziej powszechna, ciekawsza, ale też trudniejsza do osiągnięcia. Równowagę osiąga się stosując odmienne elementy o różnych wizualnych atrybutach.
Pamiętaj, że te metody łączą się ze sobą, więc równowagę można osiągnąć poprzez połączenie kilku metod ze sobą.

Co możemy wykorzystać do zrównoważenia wagi w naszej pracy?

  1. Rozmiar
    Większe obiekty mają większą wagę wizualną niż mniejsze obiekty, wszystkie inne są jednakowe. Jeśli dwa obiekty o różnych rozmiarach muszą się ze sobą zrównoważyć, mniejszy obiekt będzie wymagał zwiększenia wizualnej wagi.
    Kolor/nasycenie/walor
    Nasycone i ciemne kolory są wizualnie cięższe niż kolory wyblakłe i jasne. A jeśli dwa kolory mają podobną intensywność, większą wagę wizualną ma kolor cieplejszy.
    Na przykładzie nr 1 dziewczynki mają ten sam kolor, przez ta znajdująca się bliżej jest większa i skupia nasz wzrok. Jeśli jednak zmienimy kolor sukienki dziewczynki która stoi dalej, to ona będzie wydawała się ważniejsza. Kontrast przyciąga wzrok, więc mały obszar o wysokim kontraście zrównoważy większy obszar o niskim kontraście.

3. Pozycja
Im bliżej krawędzi kompozycji znajduje się element, tym wizualnie staje się cięższy. Podobnie, im bliżej środka znajduje się element, tym staje się lżejszy.
Pamiętaj jednak, że nawet gdy element wizualny staje się lżejszy w pobliżu centrum, jego postrzegane może znacznie wzrosnąć ze względu na bardziej centralne położenie.

4. Tekstura/wzór
Tekstura i wzór dodają wizualnej wagi. Możesz poprawić równowagę sił w obrazie, dodając lub zmniejszając ilość tekstury i wzoru w danym obszarze. Duży obszar gładkich, równych wartości zrównoważy się z małym obszarem wzoru / tekstury.

Nie bójcie się, że kompozycja jest skomplikowana, warto się o niej uczyć bo to podstawa jednak sami zauważycie przy tworzeniu pracy, że czegoś Wam brakuje, pasuje coś dołożyć z innej strony i instynktownie zaczniecie dodawać elementy 🙂

Inne tematy:

Ilustracja

Kolorowanka “Czarna Dama”

Jeśli masz ochotę na mały relaks z kolorowanką albo chcesz pokolorować Czarną Damę na swój sposób, zapraszam do pobrania pliku z kolorowanką “Czarnej Damy”. Możesz

Więcej »

Projekt Postacie z polskich legend

Zrealizowano w ramach programu stypendialnego Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego – Kultura w sieci