PODSTAWY MALOWANIA 5. Teoria koloru

teoria koloru

W tym wpisie omówię temat koloru, jego teorii oraz sposobów stosowania w ilustracjach.

Zaczniemy od teorii koloru, żeby zrozumieć z czym mamy do czynienia 😉

Teoria koloru

Teorię koloru najlepiej wytłumaczyć na podstawie koła kolorów. Myślę, że każdy w podstawówce na plastyce spotkał się z tą koncepcją i dobrze teraz sobie o niej przypomnieć, bo te postawy mają ogromny wpływ na wygląd naszych przyszłych prac (w sumie jak każde podstawy malowania ;)).

Kolory podstawowe

Podstawowymi kolorami jest żółty, czerwony i niebieski – są one podstawowe, ponieważ nie jesteśmy w stanie stworzyć ich mieszając ze sobą inne kolory (jak robimy tworząc np. kolor zielony – mieszamy wtedy niebieski z żółtym).

Kolory pochodne

Pomarańczowy, fioletowy i zielony. Czyli kolory, które powstają ze zmieszania dwóch dowolnych kolorów podstawowych. W zależności od tego jakie proporcje danego koloru podstawowego wykorzystamy możemy uzyskać inny odcień oraz inną temperaturę barową danego koloru pochodnego.

Kolory zimne i ciepłe

Kolor podstawowy czerwony i żółty na kole barw to kolory ciepłe, natomiast niebieski – zimny. Jako, że reszta kolorów jest mieszanką tych podstawowych możemy według uznania tworzyć najróżniejsze odcienie w tonacjach ciepłych i zimnych. Koło barw możemy podzielić na dwie części, jedna będzie częścią z kolorami ciepłymi, druga z kolorami chłodnymi. Takie rozróżnienie daje nam możliwość wykorzystania barw aby pokazać emocje lub klimat/nastrój jaki panuje w naszej ilustracji.
Jako, że większość kolorów jest wynikiem mieszania innych, możemy zaobserwować naprawdę niewielką różnicę w ich odcieniach, a co za tym idzie, w umieszczeniu ich w kolorach ciepłych i zimnych. Dzieje się tak gdy do naszego koloru dodamy odrobiny więcej koloru o barwie zimnej lub ciepłej. Dlatego nie zdziwmy się widząc na innym kole kolor np. różowy zaliczany do kolorów ciepłych, być może jest w nim o ten 1 % więcej czerwieni niż niebieskiego.

Gdy używamy wielu kolorów i ich odcieni w naszej pracy, możemy też zauważyć, że im kolor jest jaśniejszy, tym staje się on zimniejszy. Można więc powiedzieć, że biel dodaje zimna. Ważne jest, żeby przy rozjaśnianiu ciepłego obrazu nie używać dużo bieli, ale dodać cieplejszego odcienia do koloru wyjściowego.

Kolory dopełniające

Lepszą nazwą byłaby: kolory przeciwstawne, ponieważ są to kolory które znajdują się na przeciw siebie w kole kolorów. Np. czerwony i zielony, niebieski i żółty. Kolory te są zupełnie od siebie różne, ich kontrast wręcz bije po oczach. Cechą kolorów dopełniających jest to, że zmieszane razem tracą barwę. Malując kolorami przeciwstawnymi możemy uzyskać ciekawy harmonijny efekt łącząc spójność mniejszego nasycenia tych barw po zmieszaniu z różnorodnością – dodając akcent czystego, mocnego koloru.

Schematy kolorystyczne

Istnieją różne sposoby aby wywołać pożądany efekt w naszej pracy, dodać coś co przyciągnie uwagę odbiorcy. Zazwyczaj wykorzystujemy do tego kontrast lub harmonię barw – obraz może być wizualnie agresywny co skupi na nim nasz wzrok lub wręcz przeciwnie, obraz może być spójny i pełen ładu.

Z pomocą przychodzi nam schemat kolorystyczny.
Schemat kolorystyczny jest to relacja pomiędzy poszczególnymi kolorami. nasz przewodnik po tym jak łączyć ze sobą kolory aby uzyskać harmonijny obraz, spójny wizualnie, wywołujący pożądany efekt na odbiorcy.

Schemat monochromatyczny

Nie wszystkie prace muszą wykorzystywać wszystkie kolory z palety barw. Niekiedy tworzymy pracę, która posiada tylko jeden kolor, za to wykorzystywany w wielu odcieniach i stopniach nasycenia, wtedy taka praca jest monochromatyczna (mono – jeden, chroma – kolor). Obrazy w skali szarości również są monochromatyczne, w tym wypadku jedynym wykorzystywanym kolorem jest szary.

Schemat analogowy

W tym wypadku wykorzystujemy kilka kolorów, które znajdują się obok siebie na kole barw. Czyli np. używamy nie tylko czerwonego, ale również żółtego i pomarańczowego koloru.

Schemat przeciwstawny/dopełnieniowy

Wiemy już czym są kolory przeciwstawne. Możemy więc używać ich w naszych pracach. Nie muszą to być tylko dwa kolory, które wykorzystamy. Możemy trochę bardziej rozszerzyć naszą paletę, aby uznać więcej podobnych odcieni, jednak z nie tak mocnym zaznaczeniem kontrastu.
Ten schemat kolorów był często używany przez starych mistrzów malarstwa, wybierali oni jeden kolor na którym opierali całą pracę, dodając odcienie podobne do koloru głównego.

Triada

Tutaj mamy wykorzystanie trzech kolorów, które w mniejszym lub większym stopniu kontrastują ze sobą na kole barw. Poprzez takie wykorzystanie kolorów powstaje obraz mocny i kontrastowy.
Triada występuje wtedy kiedy wykorzystujemy kolory znajdujące się w równych odstępach na kole barw. Triadę można podzielić na triadę rozdzieloną triada i rozdzieloną komplementarną, w zależności od tego w jakiej odległości poszczególne kolory znajdują się od siebie.

Akcent

Czyli praca w szarościach z dodanym akcentem koloru. Dzięki temu zabiegowi mocno uwydatniamy dany element, ponieważ ten kolor nie ma żadnych innych dookoła, z którym mógłby rywalizować w widoczności.

Jeśli nie jesteśmy pewni czy kolory które wybraliśmy będą ze sobą współgrać lub nie mamy pomysłu jakie barwy wykorzystać pomocnymi narzędziami do ustalenia naszego schematu kolorystycznego mogą być koła barw na stronach:
Adobe Color Wheel
Paletton
Colour Lovers

Kolory są relatywne

We wpisie o walorze mówiłam o tym, że może on być relatywny w zależności od tego jaka wartość cienia lub światła go otacza (Podstawy malowania 3. Walor). Z kolorami jest tak samo. Kolor może wydawać się zupełnie inny lub o innej temperaturze barwowej w zależności od barw, które znajdują się obok niego.
Dlatego bardzo ważne jest jaki kolor otacza inny kolor, ponieważ od tego zależy jak ten kolor będzie odbierany. Pamiętaj, że odbieranie barw jest subiektywne, ale jako artysta musisz nauczyć się widzieć kolory obiektywnie, czyli takimi jakie są w rzeczywistości. Czyli jaki dany obiekt ma naprawdę kolor, a nie jakim się wydaje.

Widać więc, że kolor zmienia się wraz z otoczeniem. Np. szary jest cieplejszy przy zimnych kolorach lub zimniejszy jeśli otaczają go ciepłe kolory.

Ciekawostka: może zauważyliście, że w sklepach na działach mięsnych, wśród mięs i wędlin możemy znaleźć zielone dodatki -jak sałatę – z tym kontrastowym kolorem, czerwień mięsa wydaje się bardziej czerwona, a co za tym idzie zdrowsza i lepszej jakości 😉

Inne tematy:

Ilustracja

Kolorowanka “Czarna Dama”

Jeśli masz ochotę na mały relaks z kolorowanką albo chcesz pokolorować Czarną Damę na swój sposób, zapraszam do pobrania pliku z kolorowanką “Czarnej Damy”. Możesz

Więcej »

Projekt Postacie z polskich legend

Zrealizowano w ramach programu stypendialnego Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego – Kultura w sieci